انجمن کتابداری و اطلاع رسانی قم

پژوهش حاضر با هدف تعیین میزان کاربردپذیری پایگاه‌های اطلاعاتی ناپیوسته علوم اسلامی مبتنی بر اصطلاح‌نامه بر اساس استانداردهای ایزو 9241 و ایزو 16982 با روش پیمایشی تحلیلی انجام شد. جامعه پژوهش را 30 نفر از پژوهشگران حوزه علوم اسلامی که با "پایگاه تخصصی اصول فقه بر اساس اصطلاح‌نامه علوم اسلامی" و "پایگاه تخصصی علوم قرآنی بر اساس اصطلاح‌نامه علوم اسلامی" آشنایی داشتند، تشکیل می‌دادند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه بود که بر اساس استاندارد ایزو 16982 مربوط به روش‌های ارزیابی کاربردپذیری انتخاب، و بر مبنای معیارهای کاربردپذیری استاندارد ایزو 9241 طراحی گردید. با توجه به این که مهمترین ویژگی پایگاه‌های مورد مطالعه استفاده از اصطلاح‌نامه به عنوان ابزار ذخیره و بازیابی اطلاعاتی بود، از میان معیارهای مطرح در استاندارد ایزو 9241، 41 ویژگی مربوط به معیار "جستجو و راهبری" متناسب با پایگاه‌های اطلاعاتی ناپیوسته مبنای طراحی پرسش‌های پرسشنامه قرار گرفت، و با ویژگی‌های نظام بازیابی اطلاعات نرم‌افزارهای مدیریت اصطلاحنامه ارائه شده در سیاهه‌های وارسی معتبر، سازگار گردید. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که کاربران ارزیابی‌کننده پایگاه تخصصی اصول فقه، از میان 41 پرسش متناظر بر ویژگی‌های کاربردپذیری، به 9/46 درصد پاسخ بلی، 1/34 درصد پاسخ تا حدودی، و تنها 9/18 درصد پاسخ منفی داده‌اند. در مورد پایگاه تخصصی علوم قرآنی نیز، 3/51 درصد پاسخ‌ها بلی،1/27 درصد تا حدودی، و 21 درصد منفی بوده است. بنابراین از دیدگاه کاربران نهایی، پایگاه‌های مورد بررسی تقریباً نیمی از ویژگی‌های مربوط به معیار "جستجو و راهبری" را به صورت کامل پشتیبانی می‌کنند، و نیمی دیگر می‌بایست برای افزایش کاربردپذیری پایگاه‌های یاد شده توسط طراحان پایگاه مد نظر قرار گیرد. در پایان، توصیه‌های به منظور نیل به سطح مطلوبی از کاربردپذیری به طراحان پایگاه‌های مورد بررسی ارائه گردید.

واژگان کلیدی: کاربردپذیری، اصطلاح‌نامه علوم اسلامی، ایزو 9241 و 16982، پایگاه تخصصی علوم قرآنی، پایگاه تخصصی اصول فقه